Sống bình thản với bệnh nan y: Thiền tập hết đau? Monday, February 20, 2006 (Tiểu Huyền) Khi bị một chứng bệnh khó chữa (tiếng Hán Việt là nan y), cuộc đời thường nhật của chúng ta và của những người thân kế cận sẽ thay đổi rất nhiều. Bệnh tật có lẽ là một loại khổ lớn hạng nhất trong các thứ khổ ở đời, một thứ tai nạn không ai muốn gặp. Nhưng khi bị nan y, nếu người bệnh biết cách sống sao cho tâm họ có được sự bình thản, thì họ đã có tới nửa phần hy vọng vượt qua được cơn bệnh dữ. Nếu tinh thần sa sút, bi quan trước cơ thể đau yếu, thì phần thoát hiểm sẽ bị giảm đi khá nhiều. Trong thời hiện tại, với nền y khoa tân tiến và sự phát triển của đời sống tâm linh, nhiều người bị nan y vẫn sống được cuộc đời bình thường của họ. Cũng có những người đặc biệt, biết hưởng hạnh phúc tự tâm, hơn cả thời kỳ họ còn chưa bệnh. Ðó là những con người có khả năng dạy cho chúng ta nhiều bài học quý giá, đầy minh triết. Không phải chỉ có các thánh nhân, các tu sĩ đạo hạnh mới làm được như thế, mà ngay trong cuộc đời quanh ta, có nhiều con người bình thường đã sống được như vậy, khi tâm thức họ được chuyển hóa thật sự trong cơn bạo bệnh. Trong mục này, chúng tôi sẽ chọn đăng một số lời giảng dạy của nhiều bác sĩ và tác giả Âu Á có thẩm quyền về những phương cách sống với các bệnh nan y, cũng như những kinh nghiệm của nhiều người đã có cuộc sống hòa bình, an vui sau khi bị bệnh nan y - thứ tai họa ngẫu nhiên, chẳng ai muốn gặp, chẳng ai mời, nhưng cứ tới kỳ là nó đến! (T.H.) THIỀN TẬP HẾT ÐAU? Lan là một cô bé, từ năm 14 tuổi, em đã bị bệnh phong thấp nặng, hư mất khớp xương háng bên trái - nơi xương đùi tiếp giáp với xương chậu. Y khoa Việt Nam thời 1990 đó chưa có phương tiện để thay thế khớp xương hông bằng xương giả như tại Âu Mỹ. Lan chỉ được bác sĩ cho toa mua thuốc giảm đau, liều lượng tăng cao dần, và càng ngày càng phải dùng loại thuốc nặng hơn mới đỡ khổ. May mắn cho cô bé, gia đình em đã xin được nhà thương Shriner ở Canada nhận thay khớp xương hông đó, miễn phí cho em, vì em còn là trẻ vị thành niên (dưới 18 tuổi). Khi mới rời xứ qua tới Canada, cô bé da xanh mướt, đi đứng khó khăn vì chân trái hơi ngắn hơn chân phải. Mỗi ngày em phải dùng những liều thuốc giảm đau mạnh nhất (8 viên thuốc Motrin 300mg) mới thấy dễ chịu. Sau một thời gian hội nhập được với khí hậu lạnh của xứ tuyết, Lan bắt đầu tập theo dõi hơi thở theo phương pháp thiền tập Phật Giáo. Bà cô họ hướng dẫn em với tất cả tấm lòng thương yêu, và Lan thực tập rất nghiêm túc vì có lòng tin vào cô, cũng vì bao tử em rất khó chịu khi phải uống nhiều thuốc quá. Chỉ vài ba tháng sau, em có thể rút liều thuốc đau xuống từ từ: 6 viên rồi 4 viên một ngày. Mỗi khi lên cơn nhức nhối, Lan nằm dài trên giường, chú ý tới hơi thở vào, ra và tập thư giãn toàn thân, nhất là thư giãn (relax) các bắp thịt gần chỗ hông bị đau. Cơn đau ngày càng nhẹ bớt, và liều thuốc em uống càng ngày càng nhỏ đi. Gần một năm sau, khi sắp được giải phẫu thay xương, Lan không còn cần tới thuốc giảm đau nữa, em chỉ cần thư giãn và thở sâu là có thể chịu được khi cơn đau ập tới. Ðây là chuyện thật 100%, mà người viết được chứng kiến, cũng thật như câu chuyện sau đây của một cô bạn trẻ khác, tên là Ngọc. Khi sắp bị giải phẫu cắt một bên ngực ung thư, Ngọc cũng đã học và thực tập rất chuyên cần phép thở có ý thức cùng các bạn trong nhóm thiền của cô. Trước khi rời thân nhân để được đưa vô phòng mổ - khi mà Ngọc không còn đủ bình tâm theo dõi hơi thở nữa, Ngọc nhất tâm cầu nguyện Bồ Tát Quan Thế Âm để xin ngài gia hộ cho cuộc giải phẫu được êm xuôi. Sau cuộc giải phẫu dài 4 tiếng đồng hồ, Ngọc ra khỏi phòng hồi sinh với vẻ mặt tươi tỉnh. Cô tiếp tục tập thư giãn bằng cách chỉ chú tâm vào hơi thở và vui vẻ với sự hiện diện của người thân bên cạnh. Trong lòng Ngọc không lo âu mà lại thường được an lạc nhờ cô chăm chú vào chuyện thở, sống với giây phút hiện tại. Sau cuộc giải phẫu, cô chỉ cần uống tất cả có ba viên thuốc giảm đau trong ngày đầu tiên, một viên trong ngày thứ hai và sau đó, cô không cần tới thuốc trị đau nữa. Thực tập sự tỉnh thức (Mindfulness) là phương thuốc trị đau hay nhất cho Ngọc. Nó cũng giúp cô sống an vui ngay trong thời gian 6 tháng sau đó, khi được chữa trị bằng hóa chất. Cho tới nay, sau 14 năm, Ngọc vẫn nhớ rõ thời gian sống tỉnh thức có nhiều hạnh phúc đó. Cô thường kể lại cho bạn bè nghe: “Thời đó, em không tìm hiểu gì nhiều, chỉ biết em được an lạc luôn luôn, suốt thời gian chữa trị ấy. Có lẽ, đó là do em biết sống từng giờ, từng ngày với hơi thở có ý thức.” Bình thường, những người bị ung thư hay coi thời gian chữa trị bằng hóa chất là một thời gian khủng khiếp, vì họ phải một mình đương đầu với những phút sống một mình với bao âu lo, sợ hãi, trong căn nhà trống rỗng vì người thân đều bận đi học hoặc đi làm. Ðó cũng là thời gian cơ thể người bệnh có những phản ứng rất khó chịu đối với những liều thuốc chống ung thư. Ðau nhức và y khoa hiện đại Trong cuốn Mind-Body Medecine, Bác Sĩ Dennis C Turk, giám đốc trung tâm lượng định bệnh đau đớn (đại học y khoa Pittsburg), và Tiến Sĩ Tâm Lý Justin M Nash (đại học Brown, Rhode Island) viết về cái nhìn mới của y giới đối với các chứng đau nhức kinh niên như sau: “Từ 10 tới 30 phần trăm dân Mỹ bị bệnh đau nhức kinh niên. Trong nhiều trường hợp, người ta không biết rõ nguyên do và không chữa được các chứng đau đó. Tuy rằng đa số bệnh nhân bị đau lâu dài thường có tâm trạng tuyệt vọng, họ nên biết rằng họ có thể đóng một vai trò tích cực trong việc kiểm soát các đau nhức. Nhiều nghiên cứu cho biết có những phương pháp giúp được bệnh nhân tự chăm sóc mình để bớt đau như Biofeedback, thư giãn, tập thể dục, tự kỷ ám thị, nhận biết tâm lý v.v...” Theo các y sĩ chuyên khoa, cái đau luôn luôn tạo ra những phản ứng sinh lý (Physiologic) trong ta, như bắp thịt cương lên, máu chạy mau hơn, một vài chất hóa học trong bộ não tiết ra nhiều hơn. Tình trạng tâm lý của chúng ta ảnh hưởng trực tiếp và gián tiếp lên cảm giác đau đớn. Nhưng mỗi người lại cảm nhận cái đau một khác, dù cái đau do cùng một nguyên nhân gây ra. Vì vậy, người ta không thể chế ra được một cái máy đo cường độ đau đớn. Bác sĩ chẩn bệnh đau phải tin vào người bệnh. Ông chỉ có thể căn cứ vào hoàn cảnh sống và tâm lý của họ để giúp họ giảm bớt các cơn đau. Tâm bất an sẽ đau hơn? Theo hai bác sĩ nêu trên, có nhiều nguyên nhân tâm lý làm cho cái đau vật lý tăng lên. Khi bắt đầu bị đau (thí dụ bắt đầu lên cơn nhức đầu migraine chẳng hạn), nếu ta nhớ tới các kinh nghiệm cũ mà lo lắng, sợ hãi, các bắp thịt căng thẳng, thì cảm giác đau đớn lần đó sẽ gia tăng lên rất nhiều. Khi bị đau mà suy nghĩ một cách bi quan (rằng mình lại sắp bị đau giống như kỳ trước, hoặc đau hơn -hoặc nghĩ mình không thể ngăn ngừa được chứng bệnh tái phát...), chúng ta sẽ trở thành miếng mồi ngon cho cảm giác đau đớn tấn công mạnh hơn. Khi quá sợ hãi, cố tình tìm cách đi đứng gượng nhẹ vì sợ bị đau; hoặc khi lên cơn đau, đi tìm ngay mấy viên thuốc (có người tìm rượu!) để uống cho đỡ, chúng ta cũng vô tình đã làm cho cánh cửa đau trong não bộ có cơ hội mở ra lâu hơn! Tâm lý phụ thuộc vào thuốc trị đau khiến cho bộ não chúng ta trở nên thụ động, không chịu tiết ra các chất giảm đau của ta (endorphins) để tự chữa lành. Uống rượu để quên đau thì còn nguy hiểm hơn nữa! Có khi chỉ vì tâm lý muốn được mọi người chú ý, chìu chuộng hơn, hay vì muốn làm những điều mà khi không đau, ta không được phép làm... nên chúng ta hay kêu rêu, nhăn nhó (từ vô thức), để làm to cái đau đớn ra! Khi nghĩ người bệnh đau thuần tâm lý, bác sĩ có thể kiểm chứng bằng các phép nội soi Scanning hay dùng quang tuyến loại mới MRI, coi cơ thể có gì trục trặc hay không. Nếu mọi thử nghiệm đều không tìm ra nguyên do, thì có thể đó là cái đau do tâm lý. Tuy vậy, những chứng đau nhức kinh niên đa phần đều do thân bệnh. Các bác sĩ thường rất cẩn trọng khi muốn nói tới lý do tâm lý của người bị đau - vì nghe như vậy, bệnh nhân có thể phản ứng mạnh, tự ái họ bị đụng chạm, và do đó, cái đau của họ lại tăng thêm nữa! Vì sao rất khó chữa đau? Dù cho nhiều người ngày nay nghĩ rằng tâm lý có ảnh hưởng nhiều tới các bệnh đau nhức, đa số các thầy thuốc chữa trị theo y khoa thông thường (conventional medecin) tin rằng muốn chữa đau, họ phải dùng thuốc giảm đau hay giữ cho cơ thể bất động một thời gian nào đó, trước khi tập cử động bình thường trở lại. Nếu nghỉ lâu quá, chúng ta sẽ mất nhiều thời gian để cơ thể trở lại sinh hoạt bình thường. Thuốc trị đau gồm nhiều loại, những thứ hiệu quả nhất thường có chứa chất ma túy dễ làm cho bệnh nhân bị nghiện, thí dụ thuốc có chất Morphin hay Codeine... Khi dùng nhiều các chất thuốc này, càng ngày bệnh nhân càng phải tăng liều lượng mới có cùng hiệu quả. Và chuyện nghiền thuốc là điều thường xảy ra. Thuốc chỉ làm cho cơn đau dịu đi một thời gian chứ không chữa lành được. Và nó thường gây ra các phản ứng phụ bất lợi cho người bệnh. Khí giới trị đau quan trọng nhất, chính là cái tâm của bạn - sức mạnh nội tại của con người. Ðó là kết luận của Bác Sĩ Dennis C. Turk và Tiến Sĩ Tâm Lý Justin M Nash. Mấy câu chuyện thật trong phần đầu bài viết này là những chứng cớ hiển nhiên: đau đớn có thể giảm đi rất nhiều hay hết hẳn, khi chúng ta thiền tập để thay đối tâm thức, từ bi quan, phiền não thành ra an bình, lạc quan. Copyright © 2002 by Nguoi Viet, Inc. Nguoi-viet Online http://www.nguoi-viet.com/